Her Ysgolion Cynaliadwy

Her Ysgolion Cynaliadwy

Mae Her Ysgolion Cynaliadwy yn gysyniad gweledigaethol, newydd gan Lywodraeth Cymru i dreialu sut y gellir dylunio ac adeiladu ysgolion gyda chyfranogiad llawn dysgwyr, staff a’r gymuned ehangach – gan ddarparu ysgolion sero net sy’n addas ar gyfer y dyfodol.

Mae’n Her fawr ac mae’n ffordd newydd o ddylunio ac adeiladu ysgolion.

Ailddychmygu sut y gellid dylunio, adeiladu a defnyddio ysgolion:

• Sut olwg fyddai ar ysgolion pe baent wedi’u cynllunio gyda dysgwyr, staff a’r gymuned yn ganolog?
• Sut olwg ar ysgolion wedi’u cynllunio gyda grwpiau, staff a’r gymuned yn gyhoeddus?
• Sut gellid cyflwyno’r cwricwlwm ym mhob cam o ddylunio, adeiladu a gweithredu ysgol?
• Sut allwn ni wneud y mwyaf o’r manteision i economi Cymru a gwneud y mwyaf o’r effeithiau cadarnhaol ar yr amgylchedd naturiol drwy adeiladu gyda deunyddiau cartref gyda’r carbon ymgorfforedig isaf gan greu ysgolion gyda’r ynni gweithredol isaf?
• Sut gall egwyddorion economi gylchol, fel defnyddio deunyddiau cynaliadwy, lleihau gwastraff, a dylunio mannau addasadwy sy’n effeithlon o ran adnoddau, drawsnewid y ffordd y mae ysgolion yn cael eu hadeiladu a’u gweithredu?

Mae tair ysgol wedi llwyddo i sicrhau £15 miliwn gan Lywodraeth Cymru i dreialu’r cysyniad hwn:

• Ysgol Gynradd Bontnewydd yng Ngwynedd

• Ysgol Gynradd Gymraeg Rhosafan yng Nghastell-nedd Port Talbot

• Prosiect Glyn-coch (Ysgol Gynradd Cefn ac Ysgol Gynradd Craig-yr-Hesg ar hyn o bryd) yn Rhondda Cynon Taf

Mae Down to Earth wedi cael eu penodi gan Lywodraeth Cymru o fis Mawrth 2025 i fis Hydref 2025 i lunio Astudiaeth Achos o Ymgysylltu yng nghyfnodau dylunio’r her.

Prif amcanion yr astudiaeth achos oedd:

1. Cipolwg ar arferion gorau wrth ymgysylltu â rhanddeiliaid yn ystod Cyfnod Dylunio Her Ysgolion Cynaliadwy.

2. Amlygu gwersi a ddysgwyd wrth ymgysylltu â dysgwyr, staff, rhieni a gofalwyr, aelodau’r gymuned ac awdurdodau lleol.

• Darparu mewnwelediadau ar gyfer dylunio ac adeiladu ysgolion yn y dyfodol ledled Cymru drwy’r Rhaglen Cymunedau Cynaliadwy ar gyfer Dysgu.

Penodwyd Down to Earth gan Lywodraeth Cymru o fis Mawrth 2025 i fis Hydref 2025 i lunio Astudiaeth Achos o Ymgysylltu yng nghyfnodau dylunio’r her.

Y cyfnod nesaf

Gan adeiladu ar lwyddiant astudiaeth achos y Cyfnod Dylunio, mae Down to Earth bellach wedi’i benodi’n Gyfaill Beirniadol ac Ymgynghorydd Cynaliadwyedd ar gyfer cyfnod adeiladu Her Ysgolion Cynaliadwy, gan weithio ochr yn ochr â’r tair cymuned ysgol, timau dylunio a chontractwyr dros gyfnod o 24 mis wrth i’w hysgolion newydd ddatblygu. Bydd ein rôl yn cynnwys cynnal gweithdai gyda disgyblion, staff, llywodraethwyr a’r gymuned ehangach ym mhob ysgol, rhannu dysgu ac arfer da rhwng y tair prosiect, darparu cyngor cynaliadwyedd parhaus a chefnogaeth gyfaill beirniadol i’r timau dylunio ac adeiladu, a chofnodi’r daith trwy astudiaethau achos a fydd yn llywio adeiladu ysgolion yn y dyfodol ledled Cymru.